«Πόλεμος» στην Ισπανία για την Γκουέρνικα - «Φωτιές» έβαλε αίτημα των Βάσκων για μεταφορά του πίνακα
Οι ηγεσίες Μαδρίτης και Χώρας των Βάσκων αποκαλούν ο ένας τον άλλον «επαρχιώτες», ενώ ειδικοί προειδοποιούν ότι το αριστούργημα του Πικάσο διατρέχει κίνδυνο αν μετακινηθεί.
Σκληρή αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει στην Ισπανία με επίκεντρο τον διάσημο πίνακα Γκουέρνικα του Πάμπλο Πικάσο, καθώς οι τοπικές κυβερνήσεις της Μαδρίτης και της Χώρας των Βάσκων διαφωνούν για το κατά πόσο το έργο τέχνης θα μπορούσε να μεταφερθεί.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Guardian, όλα ξεκίνησαν μετά το αίτημα της Χώρας των Βάσκων να μεταφερθεί προσωρινά εκεί η Γκουέρνικα και να εκτεθεί στο Μουσείο Γκουγκενχάιμ στο Μπιλμπάο, με αφορμή την 90ή επέτειο βομβαρδισμού της βασικής πόλης Γκερνίκα -κοντά στο Μπιλμπάο- γεγονός που ενέπνευσε τη δημιουργία του έργου.
Το έργο εκτίθεται μόνιμα στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης «Βασίλισσα Σοφία» στη Μαδρίτη από το 1992, ενώ επανελειμμένα αιτήματα μεταφοράς του στη Χώρα των Βάσκων έχουν μέχρι στιγμής απορριφθεί.
«Δεν έχει νόημα να επιστρέφουν όλα στον τόπο προέλευσής τους»
Το πιο πρόσφατο αίτημα οδήγησε την Ισαβέλ Ντίαθ Αγιούσο, συντηρητική πρόεδρο της Μαδρίτης, και τον Αϊτόρ Εστεμπάν, ηγέτη του βασκικού εθνικιστικού κόμματος, σε ανταλλαγή προσβολών, με τον καθένα να κατηγορεί τον άλλον ότι είναι «επαρχιώτης».
«Δεν έχει νόημα να επιστρέφουν όλα στον τόπο προέλευσής τους», δήλωσε η Αγιούσο. «Σε αυτή την περίπτωση, θα έπρεπε να στείλουμε όλα τα έργα του Πικάσο στη Μάλαγα», είπε, αναφερόμενη στην πόλη όπου γεννήθηκε.
«Αυτό αντιπροσωπεύει μια επαρχιώτικη νοοτροπία, τη στιγμή που ο πολιτισμός είναι οικουμενικός», τόνισε, προσθέτοντας ότι το Μουσείο «Βασίλισσα Σοφία» στη Μαδρίτη επιμένει πως ενδεχόμενη μετακίνηση της Γκουέρνικα εγκυνομεί κινδύνους φθοράς του έργου.
Απαντώντας σε υψηλούς τόνους, ο Εστεμπάν ανέφερε ότι αν κάποιος είναι επαρχιώτης, αυτή είναι η Αγιούσο, της οποίας η ιδέα για την εθνική ταυτότητα «είναι να πίνει μπύρα στη βεράντα ενός μπαρ», αναφερόμενος στην επιμονή της προέδρου της Μαδρίτης να διατηρήσει τα μπαρ ανοιχτά κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Από την πλευρά του, ο Ιμανόλ Πραδάλες, πρόεδρος της Χώρας των Βάσκων, αναρωτήθηκε: «Έχει η ισπανική κυβέρνηση το θάρρος να μετακινήσει την Γκουέρνικα; Έβγαλαν τον Φράνκο από τον τάφο του και δεν είναι ικανοί να μεταφέρουν έναν πίνακα από τη Μαδρίτη στην Εουσκάδι (τη Χώρα των Βάσκων); Η μπάλα είναι στο δικό τους γήπεδο».
Η θηριωδία που ενέπνευσε το αριστούργημα
Η βασκική κυβέρνηση επιθυμεί ο πίνακας να εκτεθεί στο Γκουγκενχάιμ από την 1η Οκτωβρίου έως τις 30 Ιουνίου, για να τιμηθεί η 90ή επέτειος του βομβαρδισμού της πόλης Γκερνίκα στην Ισπανία.
Το ασπρόμαυρο αριστούργημα του Πικάσο απεικονίζει τη βίαιη αεροπορική επίθεση που πραγματοποίησε η γερμανική Λεγεώνα Κόνδορα μαζί με την ιταλική αεροπορία στις 26 Απριλίου 1937, κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου πολέμου.
Η Ιταλία ήταν σύμμαχος του Ισπανού στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο και η επίθεση αποτέλεσε ένα πρώιμο πείραμα σε αυτό που σύντομα θα γινόταν κοινή πρακτική πολέμου: ο εναέριος βομβαρδισμός αμάχων.
Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των νεκρών στη Γκερνίκα ποικίλλουν σημαντικά, από 126 έως 1.654, αλλά σε κάθε περίπτωση το έργο του Πικάσο έγινε διεθνές σύμβολο της φρίκης του πολέμου.
Ο καλλιτέχνης το ζωγράφισε λίγο μετά το γεγονός και εκτέθηκε στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1937. Στη συνέχεια περιόδευσε στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Καθώς ο Πικάσο αντιτάχθηκε στην επιστροφή του στην Ισπανία κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Φράνκο, για πολλά χρόνια η Γκουέρνικα ήταν έκθεμα στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (MoMA) στη Νέα Υόρκη.
«Η Μόνα Λίζα δεν φεύγει από το Λούβρο»
Ο ιστορικός τέχνης Φρανθίσκο Τσαπάρο δήλωσε ότι, παρόλο που η ισπανική κυβέρνηση δεν μπορεί να αποκλείσει τη μεταφορά του έργου στη Χώρα των Βάσκων, ο κίνδυνος φθοράς του πίνακα θα πρέπει να υπερισχύσει των πολιτικών κινήτρων.
«Η Γκουέρνικα βρίσκεται σε ευαίσθητη κατάσταση, έχει τυλιχτεί και ξετυλιχτεί πολλές φορές», είπε ο Τσαπάρο, υποστηρίζοντας την άρνηση του μουσείου να τη μετακινήσει. «Η Μόνα Λίζα δεν φεύγει από το Λούβρο, οι ‘Δεσποινίδες’ (Las Meninas) του Βελάσκεθ δεν φεύγουν από το Πράδο», πρόσθεσε. «Η Γκουέρνικα δεν είναι απλώς το κεντρικό έκθεμα του Μουσείου ‘Βασίλισσα Σοφία’ -το μουσείο έχει αναπτυχθεί γύρω από αυτήν».
Όσον αφορά την παραμονή της στη Μαδρίτη, ο καλλιτέχνης Χοσέ Μανουέλ Μπαγιέστερ σημείωσε ότι πρέπει να θυμόμαστε πως ο ίδιος ο Πικάσο ήθελε η Γκουέρνικα να εκτεθεί στο μουσείο Πράδο, του οποίου είχε διοριστεί διευθυντής κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, αν και δεν ανέλαβε ποτέ τα καθήκοντα.
Το 2000, το Μουσείο «Βασίλισσα Σοφία» απέρριψε αίτημα του MoMA της Νέας Υόρκης να δανειστεί τη Γκουέρνικα, δηλώνοντας ότι «το μεγάλο εμβληματικό έργο του μουσείου μας πρέπει να παραμένει, χωρίς καμία εξαίρεση, εκτός της πολιτικής δανεισμού έργων σε άλλα μουσεία».
